Jaki sąd będzie właściwy do rozpoznania sprawy o podział majątku wspólnego?

Sądem właściwym do rozpoznania spraw o podział majątku wspólnego jest sąd rejonowy. Warto jednak wiedzieć, że co do zasady sprawy o prawa majątkowe, gdzie wartość przedmiotu sporu przewyższa 75 tys. zł, należą do spraw, którymi zajmują się sądy okręgowe. No właśnie. Czasem klienci pytają mnie: a co jeżeli majątek, który chcemy podzielić ma wartość znacznie wyższą niż te 75 tys. zł? Czy nie powinniśmy wnieść sprawy do sądu okręgowego? Otóż, nie. Tak się składa, że sprawy dotyczące podziału majątku wspólnego nie podlegają powyższemu zastrzeżeniu. Oznacza to, że w sprawach o podział majątku właściwy będzie zawsze sąd rejonowy, niezależnie od tego jaką wartość przedstawia podlegający podziałowi majątek.

Pozostaje pytanie do którego konkretnie sądu rejonowego małżonkowie powinni skierować swój wniosek o podział majątku wspólnego? Zgodnie z art. 566 kpc w sprawie o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami właściwy jest sąd miejsca położenia majątku, a jeżeli wspólność ustała przez śmierć jednego z małżonków – sąd spadku. Przy czym sąd spadku należy rozumieć jako sąd ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy, a jeżeli miejsca zamieszkania spadkodawcy nie da się ustalić, wówczas właściwym jest sąd miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część.

Co jednak zrobić, gdy majątek zmienia swoje położenie? I tu na szczęście przepisy doprecyzowują, że miejsce położenia majątku należy oceniać na datę złożenia wniosku w sądzie, a więc liczy się stan z chwili złożenia wniosku do sądu. Późniejsze zmiany miejsca położenia majątku np. związane z wywiezieniem majątku w inne miejsce, nie mają już więc znaczenia.

I tak, np. jeżeli w skład majątku podlegającego podziałowi wchodzą rzeczy ruchome (np. samochód, meble, biżuteria, komputery, cenne obrazy, środki pieniężne na koncie w banku, itp.), to wniosek o podział majątku należy skierować do sądu rejonowego, w którego okręgu znajdują się te wszystkie przedmioty na chwilę składania tegoż wniosku.

Jeżeli na chwilę składania wniosku do sądu część ruchomości znajduje się w okręgu jednego sądu a część w okręgu innego – sądem właściwym do rozpoznania sprawy powinien być – w mojej ocenie – sąd rejonowy, w którego okręgu znajduje się część majątku przedstawiająca większą wartość rynkową.

Kwestię ruchomości mamy już wiec wyjaśnioną. Bardzo często jednak w skład majątku wspólnego małżonków wchodzi również lokal mieszkalny, dom jednorodzinny lub działka gruntu czyli tzw. nieruchomości. No właśnie, do jakiego sądu powinniśmy się zwrócić z naszym wnioskiem w sytuacji, gdy majątek wspólny małżonków obejmuje również  nieruchomości? Przyjęło się, że w takiej sytuacji o tym, który sąd będzie właściwy, powinno decydować przede wszystkim miejsce położenia tej nieruchomości (zob. Komentarz do spraw o podział majątku wspólnego małżonków, red. J. Ignaczewski, 2 wyd, wyd. Wolters Kluwer, Warszawa 2015, s. 49).

A jeżeli nieruchomość położona jest na obszarze właściwym dla kilku sądów? W takiej sytuacji, zgodnie z obowiązującymi przepisami, wybór między tymi sądami pozostawiony jest do decyzji wnioskodawcy. To wnioskodawca może wówczas zdecydować, do którego sądu złoży swój wniosek.

Warto wiedzieć, że istnieje też możliwość przekazania sprawy o podział majątku przez sąd właściwy w chwili złożenia wniosku innemu sądowi. (…) Sąd – na żądanie uczestnika postępowania zgłoszone nie później niż na pierwszej rozprawie – może przekazać sprawę o podział majątku wspólnego do rozpoznania sądowi rejonowemu, w którego okręgu znajduje się majątek wspólny lub jego znaczna część, albo sądowi w którego okręgu mieszkają wszyscy uczestnicy (Komentarz do spraw o podział majątku wspólnego małżonków, red. J. Ignaczewski, 2 wyd, wyd. Wolters Kluwer, Warszawa 2015, s. 50).

Celem ułatwienia Państwu właściwego zrozumienia opisanej wyżej instytucji przekazania sprawy o podział majątku do rozpoznania innemu sądowi, proszę wyobrazić sobie następującą sytuację: w trakcie trwania małżeństwa małżonkowie Kowalscy mieszkają w okręgu właściwym dla Sądu Rejonowego w Działdowie i tam też znajduje się ich majątek wspólny obejmujący nieruchomość zabudowaną pięknym domem mieszkalnym z ogródkiem i basenem. Niestety z uwagi na niewierność Pana Kowalskiego małżonkowie postanawiają się rozwieść. Uzyskują prawomocny wyrok rozwodowy. Pozostaje jeszcze problem podzielenia się wspólnym majątkiem czyli wspomnianym pięknym domem z ogródkiem i basenem w Działdowie. W momencie składania wniosku o podział majątku wspólnego oboje byli małżonkowie Kowalscy mieszkają już jednak w Poznaniu, dokąd się przeprowadzili. Na pierwszy rzut oka wniosek o podział majątku wspólnego powinien zostać złożony do Sądu Rejonowego w Działdowie, gdzie znajduje się nieruchomość, to logiczne. Niemniej, wniosek o podział majątku może zawierać prośbę Pana Kowalskiego lub Pani Kowalskiej o przekazanie sprawy przez Sąd Rejonowy w Działdowie Sądowi Rejonowemu w Poznaniu, z uwagi na fakt, że w momencie składania wniosku oboje Państwo Kowalscy zamieszkują już w tym właśnie mieście 🙂