Czy sądowy podział majątku musi obejmować cały majątek wspólny małżonków?

Co do zasady sądowy podział majątku obejmuje całość majątku wspólnego małżonków. Obowiązujące przepisy dają jednak możliwość ograniczenia tego podziału do części majątku, gdy wynika to z tzw. „ważnych powodów”. Niestety ustawodawca nie wyjaśnia o jakich „ważnych powodach” jest tutaj mowa.

Warto wiedzieć, że ograniczenie podziału majątku wspólnego do jego części może wynikać z powodów osobistych jak i obiektywnych, gospodarczych. Aby lepiej zilustrować sedno zagadnienia, z którym się tutaj mierzymy, proszę wyobrazić sobie następującą sytuację: małżonkowie Nowak są współwłaścicielami bardzo cennego obrazu, który przedstawia dużą wartość sentymentalną w szczególności dla Pani Nowak. Oczywistym jest, że obrazu fizycznie podzielić się nie da, gdyż oznaczałoby to jego zniszczenie, a tym samym całkowitą utratę wartości rynkowej dzieła. Najlepszym rozwiązaniem byłoby przyznanie obrazu na własność Pani Nowak, dla której – jak już wspomniano – dzieło ma znaczną wartość sentymentalną, z jednoczesnym zobowiązaniem jej do dokonania spłaty połowy wartości tegoż obrazu na rzecz jej męża – Pana Nowaka. Niestety, tak się złożyło, że Pani Nowak w wyniku podjętych w ostatnim czasie nietrafionych inwestycji finansowych nie jest w stanie spłacić męża. Pan Nowak twierdzi, że obraz nie jest mu aż tak potrzebny i proponuje jego sprzedaż a następnie podział środków uzyskanych z tej sprzedaży pomiędzy małżonków. Pani Nowak chce jednak, aby obraz pozostał w posiadaniu małżonków i w związku z tym prosi męża, aby nie dokonywali podziału tego składnika majątkowego teraz lecz np. za 2 lata, kiedy zdobędzie środki na spłatę połowy wartości obrazu na rzecz Pana Nowaka. Ostatecznie małżonkowie wspólnie postanawiają wyłączyć ten składnik z podziału majątku dokonywanego przez Sąd. Innym przykładem może być sytuacja, kiedy to pomimo założenia sprawy o podział majątku wspólnego w sądzie, małżonkowie nie zdecydują się na dokonanie podziału nieruchomości, z uwagi na fakt, iż przykładowo mogą posiadać tylko jakiś niewielki udział w zakresie prawa własności do lokalu mieszkalnego, a ustalenie wartości całego lokalu (a następnie wartości udziału przypadającego małżonkom) będzie wiązało się z koniecznością powołania biegłego i zbyt dużymi kosztami jakie przyjdzie im ponieść, nieadekwatnymi kompletnie do przewidywanej wartości samego udziału podlegającego ewentualnemu podziałowi. Z podobną sytuacją będziemy mieli do czynienia, gdy małżonkowie będą zainteresowani przeprowadzeniem podziału ich majątku wspólnego jedynie w zakresie przysługujących im praw do nieruchomości zabudowanych, ruchomości, środków pieniężnych, natomiast nie będą wyrażali chęci znoszenia istniejącej pomiędzy nimi współwłasności rzeczy przynoszącej  stały dochód, np. należącego do obojga małżonków przedsiębiorstwa (Komentarz do spraw o podział majątku wspólnego małżonków, red. J. Ignaczewski, wyd. 2, wyd. Wolters Kluwer, Warszawa 2015, s.69).

Reasumując: dokonanie w sądzie podziału majątku wspólnego małżonków nieobejmującego całego majątku małżonków nie wyklucza dokonania podziału ich majątku w pozostałym zakresie w późniejszym czasie. Tak więc, możliwa jest sytuacja, gdy po upływie kilku lat od zakończenia sprawy o podział majątku w sądzie, małżonkowie podejmą decyzję o założeniu nowej sprawy dotyczącej podziału pozostałych składników majątku wspólnego, które nie były wcześniej podzielone. Proszę jednak pamiętać, iż aby wyłączyć część składników majątku z dokonywanego sądownie podziału majątku, należy uzasadnić przed Sądem z jakich to ważnych powodów nie chcemy, aby Sąd objął te właśnie składniki końcowym Postanowieniem. Należy w tym miejscu raz jeszcze przypomnieć, iż sądowy podział majątku powinien obejmować co do zasady cały majątek wspólny małżonków.

Jeżeli natomiast małżonkowie zdecydują się na podział majątku wspólnego w drodze umowy, to w tym przypadku nie ma żadnych ograniczeń co do dokonania podziału całości majątku lub też jego części, tak wiec przy umownym podziale małżonkowie mają pełną swobodę co do wyboru czy chcą podzielić całość majątku czy tylko jego wybraną część.